Khớp cắn ngược là gì? Dấu hiệu, tác hại và cách điều trị

Ở trạng thái bình thường, khi hai hàm khép lại, răng cửa hàm trên thường nằm phía ngoài răng cửa hàm dưới. Tuy nhiên, ở một số người, tương quan này bị đảo ngược khiến răng dưới nằm phía trước răng trên. Đây chính là khớp cắn ngược, tình trạng thường được nhiều người gọi là “móm”.

Không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, sai lệch này còn có thể tác động đến khả năng ăn nhai, phát âm, sức khỏe răng miệng và sự cân đối của khuôn mặt. Việc nhận biết sớm nguyên nhân sẽ giúp bác sĩ lựa chọn thời điểm và phương pháp điều trị phù hợp hơn.

Khớp cắn ngược là gì?

Cắn ngược là một dạng sai lệch khớp cắn, trong đó một hoặc nhiều răng hàm dưới nằm phía ngoài răng hàm trên khi hai hàm đóng lại.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở một vài răng phía trước, một vùng răng hoặc liên quan đến toàn bộ tương quan giữa hai hàm.

Về chuyên môn, bác sĩ thường phân biệt thành ba nhóm chính:

• Cắn ngược do răng: răng mọc sai hướng nhưng tương quan xương hàm chưa bất thường nhiều.
• Cắn ngược do xương: hàm dưới phát triển quá mức, hàm trên kém phát triển hoặc cả hai.
• Cắn ngược kết hợp: vừa có sai lệch vị trí răng vừa có bất thường của xương hàm.

Việc xác định đúng nhóm nguyên nhân có ý nghĩa rất lớn trong lựa chọn phương án điều trị.

Những dấu hiệu dễ nhận biết

Dấu hiệu rõ nhất là răng cửa hàm dưới nằm phía trước răng cửa hàm trên khi cắn lại.

Ngoài ra, người bệnh có thể nhận thấy:

• Cằm có xu hướng đưa ra phía trước
• Môi dưới nhô hơn môi trên
• Góc nghiêng khuôn mặt có cảm giác lõm ở vùng giữa mặt
• Hai hàm cắn không cân đối
• Khó cắn thức ăn bằng nhóm răng cửa
• Một số răng bị mòn bất thường
• Trẻ có biểu hiện móm rõ hơn khi lớn dần

Ở trẻ em, cha mẹ nên đặc biệt chú ý nếu tình trạng này xuất hiện ngay trong giai đoạn thay răng vì khi đó xương hàm vẫn còn đang phát triển.

Nguyên nhân nào gây ra tình trạng cắn ngược?

Yếu tố di truyền

Nếu bố, mẹ hoặc người thân trong gia đình có cấu trúc hàm dưới phát triển mạnh hoặc hàm trên kém phát triển, trẻ có nguy cơ gặp tình trạng tương tự cao hơn.

Răng mọc sai vị trí

Răng cửa hàm trên có thể mọc nghiêng vào trong hoặc răng dưới nghiêng ra ngoài, khiến tương quan hai hàm bị đảo ngược dù xương hàm chưa có bất thường rõ.

Bất thường phát triển xương hàm

Đây là nhóm cần được theo dõi kỹ. Hàm dưới phát triển quá mức hoặc hàm trên phát triển kém có thể làm cằm ngày càng nhô rõ khi trẻ lớn lên.

Một số yếu tố trong giai đoạn thay răng

Răng sữa mất quá sớm, răng sữa tồn tại quá lâu hoặc răng vĩnh viễn mọc sai hướng cũng có thể ảnh hưởng đến cách hai hàm tiếp xúc.

Cắn ngược gây ảnh hưởng gì nếu không điều trị?

Giảm hiệu quả ăn nhai

Khi hai hàm không tiếp xúc đúng tương quan, lực nhai có thể phân bố không đều. Người bệnh dễ hình thành thói quen nhai lệch một bên hoặc gặp khó khăn khi cắn xé thức ăn.

Răng dễ bị mòn

Những điểm tiếp xúc bất thường có thể khiến một số răng chịu lực quá mức, lâu ngày làm bề mặt răng bị mòn hoặc nhạy cảm hơn.

Ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt

Với trường hợp do xương, cằm có thể ngày càng nhô, môi dưới đưa ra trước và vùng giữa mặt có cảm giác lõm. Sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến sự cân đối của khuôn mặt và tâm lý khi giao tiếp.

Điều trị có thể phức tạp hơn khi trưởng thành

Nếu khớp cắn ngược liên quan đến sự phát triển xương hàm và không được phát hiện sớm, việc điều trị sau khi xương đã phát triển hoàn thiện có thể phức tạp hơn so với giai đoạn còn tăng trưởng.

Trẻ bị cắn ngược có nên điều trị sớm không?

Phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra chỉnh nha sớm khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Điều này không đồng nghĩa với việc trẻ phải niềng răng ngay. Bác sĩ cần xác định nguyên nhân do răng hay do xương, theo dõi tốc độ phát triển của hai hàm và lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp.

Một số trường hợp có thể cần khí cụ hỗ trợ định hướng sự phát triển xương hàm. Trường hợp khác chỉ cần theo dõi định kỳ cho đến khi răng vĩnh viễn mọc đầy đủ hơn.

Người trưởng thành điều trị bằng phương pháp nào?

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ sai lệch.

Nếu chủ yếu do vị trí răng, chỉnh nha bằng mắc cài hoặc khay trong suốt có thể được cân nhắc để đưa răng về tương quan phù hợp hơn.

Nếu nguyên nhân do xương nhưng mức độ nhẹ, bác sĩ có thể đánh giá khả năng chỉnh nha bù trừ trong một số trường hợp.

Với sai lệch xương nghiêm trọng ở người trưởng thành, chỉ chỉnh nha có thể không đủ để đạt kết quả tối ưu. Khi đó, phương án phối hợp chỉnh nha và phẫu thuật hàm có thể được xem xét sau khi đánh giá chuyên sâu.

Vì sao cần chụp phim và phân tích trước khi điều trị?

Không thể xác định chính xác nguyên nhân chỉ bằng cách nhìn răng từ bên ngoài.

Bác sĩ cần đánh giá vị trí răng, tương quan hai hàm, hướng tăng trưởng, khớp cắn và cấu trúc xương. Trong nhiều trường hợp, phim X-quang và dữ liệu chỉnh nha giúp bác sĩ phân biệt sai lệch do răng với sai lệch do xương.

Đây là bước quan trọng để tránh lựa chọn sai phương pháp hoặc can thiệp không đúng thời điểm.

Thăm khám và điều trị tại Nha khoa Sơn Tùng

Nếu bạn hoặc trẻ trong gia đình có dấu hiệu khớp cắn ngược, việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân và mức độ sai lệch trước khi quyết định phương pháp điều trị.

Tại Nha khoa Sơn Tùng, khách hàng được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ có chuyên môn, nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chỉnh nha và điều trị các vấn đề khớp cắn. Hệ thống phòng khám được đầu tư trang thiết bị, máy móc hỗ trợ chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị, giúp bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng răng và xương hàm.

Thay vì chỉ tập trung làm cho răng đều hơn, kế hoạch điều trị hướng đến sự ổn định của khớp cắn, khả năng ăn nhai và sự hài hòa của khuôn mặt. Một buổi kiểm tra đúng thời điểm sẽ giúp bạn hiểu rõ tình trạng hiện tại và chủ động hơn trong lựa chọn giải pháp phù hợp.